Ապրիլի 7 – ին Հայ Առաքելական Եկեղեցին նշում է տարվա ամենագեղեցիկ տոներից մեկը՝ Սուրբ Աստվածածնի Ավետումը: Այս տոնը Մարիամ Աստվածածնին նվիրված տոներից ամենահինն է, որը հաստատվել է 326 թվականին՝ Նազարեթի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու կառուցման տարում: 7-րդ դարում այս տոնը նշում էր արդեն ողջ քրիստոնյա աշխարհը։ Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի տնօրինությամբ Ավետման տոնը հռչակվել է մայրության օրհնության օր: Հայոց բոլոր եկեղեցիներում այդ օրը կատարվում է մայրերի օրհնության կարգ:
Հովհան Ոսկեբերանը այս տոնն անվանել է «առաջին» և «տոների արմատ»։ Այն հաստատված է ի պատիվ Մարիամ Աստվածածնի բարի լուրի, որ Արարչի ընտրությունն ընկել է նրա վրա, և նա աշխարհին կծնի Փրկչին՝ Աստծո Որդուն:
Մինչև 14 տարեկանը Կույս Մարիամը դաստիարակվում էր Տաճարում, այնուհետև, ըստ օրենքի, պետք է թողներ տաճարը որպես չափահաս, կամ վերադառնար ծնողների մոտ, կամ ամուսնանար: Քահանաները ցանկանում էին ամուսնացնել նրան, բայց Մարիամը պատմեց նրանց Աստծուն տված իր խոստման մասին, թե ուզում է հավերժ մնալ կույս։ Այն ժամանակ քահանաները նշանեցին նրան հեռավոր ազգական ութսունամյա Երեց Հովսեփի հետ, որպեսզի Հովսեփը հոգ տաներ Մարիամի մասին և պահպաներ նրա կուսությունը։ Ապրելով Գալիլեայի Նազարեթ քաղաքում՝ Հովսեփի տանը, ամենասուրբ Կույս Մարիամը վարեց նույնքան համեստ և միայնակ կյանք, որքան տաճարում:
Նշանադրությունից չորս ամիս անց հրեշտակը հայտնվեց Մարիամին, երբ նա կարդում էր Եսայի մարգարեի գրքից մի հատված՝ Կույսից Փրկչի ծննդյան մասին, և մտածում էր, թե ով է լինելու այս օրհնյալ Կույսը։ Հրեշտակը, մտնելով նրա մոտ, ասաց. «Ուրախացիր շնորհընկալ (այսինքն ՝ լցված Աստծո շնորհով, Սուրբ Հոգու պարգևներով) Տերը քեզ հետ է: Օրհնյալ ես դու կանանց մեջ»: Գաբրիել հրեշտակապետը հայտարարեց նրան, որ նա Աստծո կողմից ստացել է ամենամեծ շնորհը՝ լինել Աստծո Որդու Մայրը:
Սուրբ Մարիամը տարակուսանքով հարցրեց հրեշտակին, թե ինչպես կարող է որդի ծնել մեկը, ով ամուսնուն չի ճանաչում: Հրեշտակը պատասխանեց և նրան ասաց. «Սուրբ Հոգին կգա քո վրա, և Բարձրյալի զօրությունը հովանի կլինի քեզ, որովհետև Նա, որ քեզնից է ծնվելու, սուրբ է և Աստծու որդի կկոչվի» (Ղուկ. 1:35)։ Նրանից պետք է ծնվի երկար սպասված աշխարհի Փրկիչը՝ Մեսիան, ով կթագավորի հավիտյանս հավիտենից և Նրա թագավորությունը վերջ չի ունենա: Սուրբ Մարիամը չէր կարող չկանխատեսել բոլոր այն տանջանքները, որոնք պետք է սպասեին Տիրամորը, սակայն, ցույց տալով մարդկությանը Աստծո կամքի հանդեպ խոնարհության ամենագեղեցիկ օրինակը, նա պատասխանեց. «Ահավասի՛կ ես մնում եմ Տիրոջ աղախինը, թող քո խոսքի համաձայն լինի ինձ» (Ղուկ. 1:38): Ամենասուրբ Կույսի հղիությունը տեղի է ունեցել հենց այն պահին, երբ նա արտասանեց այս խոսքերը:
Ավետում հունարեն «Евангелион» բառն է, որը նշանակում է «բարի լուր»։ Այդպես է կոչվում Նոր Կտակարանի ամենագլխավոր գիրքը։ Այն պահից, երբ Գաբրիել հրեշտակապետը հայտնեց Սուրբ Կույսին Փրկչի ծննդյան մասին, սկսվում է մարդկության փըրկության ավետարանական պատմությունը և Արարչի հետ մարդկային ցեղի հաշտեցումը: Այսպես Փրկչի ծննդյան ավետումը հույս է տալիս, որ շուտով մեզ կտրվի Քրիստոսի Հարության և ողջ մարդկության փրկության ավետիսը:
Աստվածամայրը առաջին և ամենամոտ միջնորդն ու բարեխոսն է Տեր Աստծո առջև: Այդ իսկ պատճառով հենց նրան են հաճախ դիմում քրիստոնյաները օգնության համար։
Դոնի հայերի մոտ Ավետման տոնի հետ կապված կան ժողովրդական ավանդույթներ, որոնց համաձայն այդ օրը չի կարելի գործ անել, որովհետև պետք է բոլորը գնան եկեղեցի, մասնակցեն Սուրբ Պատարագին, ստանան իրենց հոգու փրկության ավետիսը և ճաշակեն Տիրոջ Մարմինն ու Արյունը։
Ստորև ներկայացնում ենք Դոնի հայերի բանահյուսության Նոր-Նախիջևանի բարբառով աղոթքը:
Աղոթք Սուրբ Աստվածածնին
Աստվածամայր մեղա քեզի,
Օրհնած ջուրով լվա մեզի,
Սուրբ աղոթքով օրհնէ մեզի,
Չար փորձանքէ պահէ մեզի։
Молитва Пресвятой Богородице
(на Нор-Нахичеванском диалекте)
Аствадзамайр мех’а кези,
Орhнац чуров лъва мези,
Сурб ах’отков орhнэ мези,
Чар порцанкэ баhэ мези
Զարյա թերթի հայերեն էջի խմբագիր՝
Մեռոն սարկավագ Հայպարյան
АВЕДУМ-БЛАГОВЕЩЕНИЕ ПРЕСВЯТОЙ БОГОРОДИЦЫ
Непорочная дева Мария, радуйся! От отцовских недр неотлучный Ныне в лоне твоем обитает!
Радуйся, — небо горнее
и серафим земной!
Для духов огненных
нестерпимого Ты приняла
в лоно пречистое!
(Григор Пахлавуни)
7 апреля Армянская Апостольская Церковь отмечает один из самых прекрасных праздников богослужебного года – Благовещение Пресвятой Богородицы. Этот праздник является самым древним, посвященным Деве Марии, который был утвержден в 326 году от Р.Х., в год возведения церкви Пресвятой Богородицы в Назарете. К VII веку этот праздник отмечал весь христианский мир. Распоряжением Католикоса Всех Армян Гарегина Второго праздник Благовещения провозглашен Днем благословения материнства. Во всех армянских церквах в этот день совершается обряд благословения матерей.
Иоанн Златоуст называл этот праздник «первым» и «корнем праздников». Он установлен в честь возвещения Деве Марии благой вести о том, что выбор Творца пал на нее и она родит миру Спасителя, Сына Божия.
До 14 лет Пресвятая Дева воспитывалась в храме, а затем, по закону, должна была оставить храм, как достигшая совершеннолетия, и либо возвратиться к родителям, либо выйти замуж. Священники хотели выдать Ее замуж, но Мария объявила им о своем обещании Богу – остаться навсегда Девою. Тогда священники обручили Ее дальнему родственнику, восьмидесятилетнему старцу Иосифу, чтобы он заботился о Ней и охранял Ее девство. Живя в Галилейском городе Назарете, в доме Иосифа, Пресвятая Дева Мария вела такую же скромную и уединенную жизнь, как и при храме.
Спустя четыре месяца по обручении, Ангел явился Марии, когда Она читала отрывок из Книги пророка Исаии о рождении Спасителя от Девы, и думала, кто же будет этой блаженной Девой, и, войдя к Ней, сказал: «радуйся Благодатная! (то есть исполненная благодати Божией – даров Святого Духа) Господь с Тобою! Благословенна Ты между женами». Архангел Гавриил возвестил Ей, что Она обрела величайшую благодать у Бога – быть Материю Сына Божия.
Мария в недоумении спросила Ангела, как может родиться сын у той, которая не знает мужа. И тогда Архангел открыл Ей истину, которую он принес от Всемогущего Бога: «Дух Святый найдет на Тебя, и сила Всевышнего осенит Тебя; посему и рождаемое Святое наречется Сыном Божиим» (Лк. 1:35). Именно от Нее должен родиться долгожданный Спаситель миру, Мессия, Который будет царствовать во веки и Его Царству не будет конца. Св. Мария не могла не предвидеть те мучения и страдания, которые выпадут на ее долю, однако, показав человечеству прекрасный пример смирения Божией воле, она ответила: «Се, раба Господня; да будет Мне по слову твоему» (Лк. 1:38). Зачатие Пресвятой Девы произошло именно в тот момент, когда она произнесла эти слова.
Благовещение по-гречески — Εὐαγγελισμός, а Евангелием называется самая главная книга Нового Завета. У этих двух слов один смысл — Благая весть. С того времени, как Архангел Гавриил возвестил Святую Деву о рождении Спасителя, начинается евангельская история спасительного вочеловечения Бога и примирения рода людского с Творцом. Так благовещение о рождении Спасителя дает надежду, что скоро нам будет дана благая весть о Воскресении Христа и спасении всего человечества.
Богородица является самым первым и близким посредником и ходатаем перед Господом Богом. По этой причине именно ей часто обращаются христиане за помощью.
Ниже приводим молитву на Нор-Нахичеванском диалекте из фольклора Донских армян.
Աղոթք
(Նոր Նախիջևանի բարբառով)
Աստվածամայր մեղա քեզի,
Օրհնած ջուրով լվա մեզի,
Սուրբ աղոթքով օրհնէ մեզի,
Չար փորձանքէ պահէ մեզի։
Молитва
(на Нор-Нахичеванском диалекте) Транскрипция
Аствадзамайр мех’а кези,
Орhнац чуров лъва мези,
Сурб ах’отков орhнэ мези,
Чар порцанкэ баhэ мези.
Редактор армянской страницы газеты «Заря» — диакон Мерон Гайбарян
