Սբ. Գևորգը սերում էր կապադովկյան քրիստոնյա ընտանիքից։ Զորակոչվելով հռո-մեական բանակ՝ ցուցաբերած արիության և նվիրվածության համար շուտով արժանացավ հազարապետի պաշտոնին։ Կայսերական ժո-ղովի ժամանակ քրիստոնյաներին հալածելու կայսրի ծրագրի դեմ ելավ՝ դրանով իսկ բացա-հայտելով իր քրիստոնեական համոզմունք-ները։ Կայսրը խիստ զարմացավ և ձերբակալեց նրան՝ ենթարկելով դաժան չարչարանքների։ Սբ. Գևորգի քարոզների շնորհիվ շատերը դարձի եկան դեպի հավատը. նրանց թվում էր նաև Ալեքսանդրիայի թագուհին։
Մի կախարդի հանձնարարեցին պատրաս-տել երկու բաժակ թույն։ Առաջին բաժակը խմելով՝ Գևորգ զորավարը պետք է վերադառ-նար նախկին հավատին, իսկ երկրորդից հետո՝ մահանար։ Սակայն Սբ. Գևորգը խմեց երկու բաժակն էլ և, ի զարմանս ներկաների, ողջ ու անվնաս մնաց։ Կայսեր երկարատև համոզում-ներից հետո Գևորգը համաձայնվեց զոհ մա-տուցել կուռքերին, սակայն հասնելով մեհյան՝ մեկը մյուսի հետևից ջարդեց բոլոր կուռքերը։ Այս հանդուգն արարքի համար Դիոկղետիա-նոսը հրամայեց գլխատել նրան (303 թ.)։
Ռոմանոս Երգեցողը համարվում է հայկա-կան (և ընդհանրապես քրիստոնեական) հո-գևոր երգերի՝ շարականների կանոնների ստեղծողը։ Նա սարկավագ էր Կոստանդնու-պոլսի Սբ. Սոֆիայի տաճարում։ Նրան անընդ-հատ ծաղրում էին լավ երգել և կարդալ չկարողանալու համար։ Երազում նրան հայտ-նվեց Սբ. Աստվածածինը և հանձնեց թղթի կտոր՝ հրամայելով ուտել այն, որից հետո Ռոմանոսը բացառիկ շնորհ ստացավ շարա-կաններ գրելու և կատարելու համար։ Ռոմա-նոս Երգեցողը վախճանվեց 556 թվականին։ Նրա հիշատակության օրը նշվում է Սուրբ Գևորգ զորավարի հետ միասին։
2026 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Սուլ-թան Սալա գյուղի Սուրբ Գևորգ եկեղեցու տոնն է։ Գյուղը հիմնադրվել է 1780 թ. Ղրիմից գաղ-թած հայերի կողմից։ Քարաշեն եկեղեցին կառուցվել է 1795 թ.։ 1848 թ. եկեղեցին կիսավեր վիճակում էր, իսկ 1849-ին այն թալանվեց։ 1850 թ. գյուղում կառուցվեց նոր եկեղեցի։ 1864 թ. ծխականները քանդեցին հին եկեղեցին՝ չունե-նալով հոգևոր իշխանությունների թույլտվու-թյունը։ 1867 թ. նոր եկեղեցին ամբողջությամբ վերակառուցվեց և օծվեց։ 1896 թ. հոկտեմբերի 28-ին ուժեղ փոթորկի ժամանակ եկեղեցու գմբեթը խաչի հետ միասին քանդվեց և խիստ վնասվեց։ 1872 թ. բացվեց ծխական դպրոց։
1924 թ. դրությամբ գյուղում կար Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, պատարագ մատուցում էր մեկ քահանա։ 1930 թ. դրությամբ եկեղեցին փակ էր։ Պատերազմի տարիներին եկեղեցին խիստ վնասվեց և մինչ օրս գտնվում է կիսավեր վիճակում։
Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի թեմի առաջնորդ Եզրաս եպիսկոպոս Ներսիսյանի օրհնությամբ տեղական կրոնական կազմակեր-պությունը գրանցվեց 2002 թ. դեկտեմբերի 18-ին։ Եկեղեցու հոգևոր հովիվ Տեր Թադեոս Հայպարյանի նախաձեռնությամբ պատրաստ-վել է եկեղեցու վերականգնման ճարտարապե-տական նախագիծը և գրանցվել կրոնական համայնք։
Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի
Հայոց Թեմ, Պատմական ուղի,
Մոսկվա, 2013, էջ 141-142, 337, 378
«Զարյա» թերթի հայերեն էջի խմբագիր՝
Մեռոն սարկավագ Հայպարյան
ПРЕСТОЛЬНЫЙ ПРАЗДНИК ЦЕРКВИ СУРБ ГЕВОРГ (СВ. ГЕОРГИЯ)
С. СУЛТАН-САЛЫ — 26 СЕНТЯБРЯ
Св. Георгий был выходцем из каппадокийской христианской семьи. Будучи призванным в римскую армию, за проявленную смелость и преданность, вскоре удостоился должности тысяцкого. На совещании, созванном императором, высказался против его плана преследования христиан, раскрыв тем самым свои христианские убеждения. Император был сильно удивлен и арестовал святого, подвергнув неслыханным мучениям. Благодаря проповедям Св. Георгия многие обратились в веру: среди них была также царица Александрии.
Одному колдуну поручили приготовить два стакана зелья. Выпив первый стакан, святой должен был обратиться в прежнюю веру, а после второго умереть. Однако Св. Георгий выпил оба стакана и, на удивление собравшихся, остался жив и невредим. После долгих уговоров императора Георгий согласился принести жертву идолам, однако, дойдя до капища, один за другим разбил все идолы. За этот дерзостный поступок Диоклетиан приказал обезглавить его (303 г.).
Роман Сладкопевец считается создателем канонов армянских (и вообще христианских) духовных песнопений – шараканов. Он был дьяконом в церкви Св. Софии в Константинополе. Над ним постоянно насмехались за неумение хорошо петь и читать. Ему во сне явилась Св. Богородица и передала рол бумаги, приказав съесть его, после чего Роман получил исключительный дар писать и исполнять шараканы. Умер Роман Сладкопевец в 556 году. Его день памяти отмечается вместе со Святым Георгием Победоносцем.
26 сентября 2026 года престольный праздник церкви Сурб Геворг с. Султан Салы. Село было основано в 1780 г. армянами, переселившимися из Крыма. Каменная церковь была построена в 1795 г. В 1848 г. церковь находилась в полуразрушенном состоянии, а в 1849-ом она была обворована. В 1850 г. в селе была построена новая церковь. В 1864 г. прихожане снесли старую церковь, не имея на то разрешения духовных властей. В 1867 г. новая церковь была полностью реконструирована и освящена. 28 октября 1896 г. во время сильной бури был снесен купол церкви вместе с крестом и сильно поврежден. В 1872 г. была открыта церковно-приходская школа.
По состоянию на 1924 г. в селе имелась церковь Сурб Геворг, богослужение совершал один священник. По состоянию на 1930 г. церковь была закрыта. В военные годы церковь была сильно повреждена и находится в полуразрушенном состоянии по сей день.
По благословению Главы Ново-Нахичеван-ской и Российской епархии епископа Езраса Нерсисяна местная религиозная организация была зарегистрирована 18 декабря 2002 г. По инициативе настоятеля церкви иерея Тадеоса Гайбаряна выполнен архитектурный проект реставрации церкви и зарегистрирована религиозная община.
Российская и Ново-Нахичеванская
Епархия ААЦ, Исторический путь,
Москва, 2013, стр. 141-142, 337, 378
Редактор армянской полосы газеты «Заря»
диакон Мерон Гайбарян
