ՍՈՒՐԲ ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄ ԵԿԵՂԵՑՈՒՄ
2026 թվականի օգոստոսի 16-ին Չալթր գյուղի Սուրբ Համբարձում եկեղեցու կամարների տակ իշխում էր մի յուրահատուկ, հանդիսավոր մթնոլորտ։ Հայ Առաքելական Եկեղեցին նշում էր իր հինգ մեծ տոներից մեկը՝ Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնը, որը Աստվածածնի յոթ տոներից ամենահինն է: Առավոտվանից եկեղեցին մարդաշատ էր, շատերը եկել էին կիսելու հոգևոր ուրախությունը:
Տոնական Սուրբ Պատարագը կատարեց Տեր Թադեոս քահանա Հայպարյանը: Տեր Թադեոսի խոսքը, որ ուղղված էր հոտին, խորը մտածել էր տալիս տոնի էության մասին։ Նա խոսեց Սուրբ Կույսի մաքուր կյանքի, նրա խոնարհության մասին։ Տեր հայրը հատուկ ուշադրություն դարձրեց խաղողօրհնեքի ավանդույթին, որը հիշեցնում է մեզ, որ Քրիստոսը ճշմարիտ որթատունկն է: «Մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի ծնունդով Սուրբ Մարիամ Աստվածածինը մայր դարձավ բոլոր քրիստոնյաների համար, մեր ամենամտերիմ բարեխոսն ու հաշտարարն Աստծո առաջ», — նշեց Տեր Թադեոսը։
Պատարագից հետո, օգոստոսյան արևի շողերի ներքո, կատարվեց խաղողօրհնեքի կարգ: Սուրբ Ներսես Շնորհալու աղոթքի՝ «Տեր, այս պտուղը ճաշակողներին շնորհիր մեղքերի թողություն, հոգու և մարմնի առողջություն» ընթերցման ներքո Տեր Թադեոսն օրհնեց Արշալույս Խբլիկյանի և ծխականների բերած առատ ողկույզները: Օրհնյալ խաղողը՝ շնորհքի և ուրախության խորհրդանիշը, բաժանվեց բոլոր ներկաներին:
Բայց տոնը դեռևս նոր էր սկսվում: Սուրբ Համբարձում եկեղեցու «Նոր Անի» երիտասարդաց միությունը, ոգեշընչված տոնից և պտուղօրհնեքից, եկեղեցու բակը վերածեց խաղողագործության գեղատեսիլ փառատոնի: Այս տարի մրցույթին մասնակցում էին Մյասնիկյանի շրջանի լավագույն խաղողագործները՝ 12 արհեստավորներ (Դաղլդյան Ղևոնդ, Բաբիյան Գալուստ, Թոխտամիշյան Մնացական, Փիսիրյան Աշոտ, Թաշչիյան Հակոբ, Թաշչիյան Սերգեյ, Աթոյան Սիմոն, Մովսեսյան Եղիշե, Խասպեկյան Խաչատուր, Հայբարյան Վարդան, Խաթլամաջյան Ստեփան և Դաղլդյան Ծերոն), որոնք ներկայացրեցին իրենց խաղողի ավելի քան 25 տարբեր տեսակներ: Երեք անվանակարգեր սպասում էին իրենց հաղթողներին՝ «ամենածանր խաղողի ողկույզ», «կատարյալ խաղողի ողկույզ», «ամենահամեղ հատապտուղը»:
Այս հարստությունը գնահատելը հեշտ գործ չէր։ Ժյուրին՝ ի դեմս հոգևոր հովիվ Տեր Թադեոս Հայբարյանի, Մեռոն սարկավագ Հայբարյանի և փորձառու խաղողագործ Կյուրեղ Խասպեկյանի, ուշադիր ուսումնասիրում էր յուրաքանչյուր խաղողի ողկույզը:
Ժյուրին, ուշադիր ուսումնասիրելով խաղողի բերքի բոլոր ներկայացված պտուղները, հրապարակեց լավագույնների անունները: Խաղողի «ամենամեծ ողկույզը» անվանակարգում հաղթեց Դաղլդիյան Ծերոնը. նրա «Քիշմիշ Վելես» տեսակի ողկույզը 3,150 կգ քաշ հավաքեց: Ամենագեղեցիկ և կատարյալ ողկույզի տիտղոսին ու ժյուրիի հիացական գնահատականներին արժանացավ Վարդան Հայբարյանը՝ իր հիասքանչ «Դուբովսկի վարդագույն» սորտով: Իսկ ամենաքաղցր և համեղ խաղողը արժանիորեն դարձավ Եղիշե Մովսեսյանի «Մինոր» սորտի հատապտուղը։
Հաղթողները ստացան հուշագավաթներ, իսկ բոլոր մասնակիցները՝ մասնակցության հիշարժան նվերներ։ Սակայն գլխավոր պարգևը, ինչպես խոստովանեցին իրենք՝ խաղողագործները, հենց այս լուսավոր տոնին մասնակցելն էր՝ ընկերների հետ հանդիպելու, աշխատանքի բերկրանքով ու վարպետության գաղտնիքներով կիսվելու հնարավորությունը։ Հնչեցին երախտագիտության անկեղծ խոսքեր՝ ուղղված հոգևոր հովվին և եկեղեցու սպասավորներին՝ գեղեցիկ կազմակերպման համար։ Իսկ պարգևատրումից հետո բոլորը կարողացան վայելել առատությունը՝ համտեսելով հայրենակիցների ձեռքով աճեցված խաղողի լավագույն նմուշները։
Տոնական օրը շարունակվեց Մատաղի ընդհանուր սեղանի շուրջ, որը մեծահոգաբար պատրաստել էին Արամ Խբլիկյանը և Աշոտ Խաչկինյանը։ Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնը Սուրբ Համբարձում եկեղեցում անցավ միասնության, զվարճության և հոգևոր ուրախության հրաշալի մթնոլորտում։ Յուրաքանչյուրն իր հետ տարավ ոչ միայն օրհնված խաղող, այլև այս տոնի լույսի մի մասնիկը։
«Զարյա» թերթի հայերեն էջի խմբագիր՝
Մեռոն սարկավագ Հայբարյան
ПРАЗДНИК УСПЕНИЯ БОГОРОДИЦЫ В ЦЕРКВИ СУРБ АМБАРЦУМ
КОНКУРС-ФЕСТИВАЛЬ ВИНОГРАДА
16 августа 2026 года под сводами церкви Сурб Амбарцум в селе Чалтырь царила особая, торжественная благодать. Армянская Апостольская Церковь отмечала один из своих пяти Великих праздников – Верапохум Сурб Аствацацни – Успение Пресвятой Богородицы, древнейший из семи Богородичных праздников. Храм в этот день был полон, как никогда – много людей пришло разделить духовную радость.
Праздничную Святую Литургию возглавил настоятель, иерей Тадеос Гайбарян. Слово Тер Тадеоса, обращенное к пастве, стало глубоким размышлением о сути праздника. Он говорил о чистой жизни Пресвятой Девы, о Ее смирении – вечном образце для всех женщин, хранительницах домашнего очага и семейных святынь. Особое внимание настоятель уделил традиции освящения винограда, напоминающей нам, что Христос есть истинная Лоза. Поздравляя всех с праздником, Тер Тадеос подчеркнул неоценимую роль матери в жизни каждого человека: «Через рождение Господа нашего Иисуса Христа Святая Дева Мария стала Матерью для всех христиан, нашим самым близким ходатаем и примирителем пред Богом».
После Литургии, в лучах августовского солнца, совершился чин освящения плодов винограда. Под чтение молитвы Святого Нерсеса Шнорали – «Господи, даруй вкушающим сей плод отпущение грехов, здравие души и тела» – Тер Тадеос благословил щедрые грозди, принесенные крестным церкви этого года Аршалуйсом Кеворковичем Хбликяном и прихожанами. Освященный виноград, символ благодати и радости, был затем роздан всем присутствующим.
Но праздник лишь набирал силу! Союз молодежи «Нор Ани» церкви Сурб Амбарцум, вдохновленный праздником и освящением плодов, превратил церковный двор в живописный фестиваль виноградарства. В этом году на конкурс съехались лучшие виноградари Мясниковского района – 12 умельцев (Даглдиян Хевонд, Бабиян Калуст, Тохтамишян Мнацакан, Писирян Ашот, Тащиян Агоп, Тащиян Сергей, Атоян Симон, Мовсесян Егише, Хаспекян Хачатур, Гайбарян Вардан, Хатламаджиян Степан и Даглдиян Дзерон), представивших более 25 разных сортов своих вкусных плодов винограда. Три номинации ждали своих победителей: «Самая крупная гроздь», «Идеальная гроздь», «Самая вкусная ягода».
Оценивать это богатство было задачей непростой. Жюри в лице настоятеля Тер Тадеоса Гайбаряна, диакона Мерона Гайбаряна и опытного виноградаря Гюреха Мартиросовича Хаспекяна внимательно изучало каждую кисть.
Жюри, внимательно изучив все представленные дары виноградной лозы, огласило имена лучших. В номинации на самый крупный дар природы победу одержал Дзерон Даглдиян: его гроздь сорта «Кишмиш Велес» потянула на впечатляющие 3,150 кг! Титул самой красивой и совершенной кисти, и восторженные оценки судей получил Вардан Гайбарян с его восхитительной «Дубовский розовый». А самым сладким и вкусным виноградом заслуженно стала ягода сорта «Минор» Егише Мовсесяна.
Победители получили памятные кубки, а все участники – призы за участие. Но главной наградой, как признались сами виноградари, стало само участие в этом светлом празднике – возможность встретиться с друзьями, поделиться радостью труда и секретами мастерства. Звучали искренние слова благодарности настоятелю и служителям церкви за прекрасную организацию. А после награждения все смогли насладиться изобилием, пробуя лучшие образцы винограда, выращенного руками земляков.
Праздничный день продолжился за общим столом Матаха, щедро накрытым Арамом Хбликяном и Ашотом Хачкинаяном. Успение Пресвятой Богородицы в церкви Сурб Амбарцум прошло в прекрасной атмосфере единения, веселья и духовной радости. Каждый унес с собой не только освященный виноград, но и частицу света этого праздника.
Редактор армянской страницы газеты «Заря»
диакон Мерон Гайбарян
